Lúc mới mở công ty Startup của mình, tôi rất tích cực được khuyên là hãy tìm đến các quỹ đầu tư mạo hiểm (VCs) vì họ có rất nhiều tiền để đầu tư trong lĩnh vực công nghệ này. Vậy là mình cứ đi gặp thôi, nhưng lúc đó mình cũng không tự hỏi là các VCs này lấy tiền ở đâu để đầu tư? Và điều kiện thế nào để được coi là một VC thành công? 

Giờ có thời gian tìm hiểu kỹ hơn, tôi cũng có một bài chia sẻ ngắn gọn để các bạn Startup cũng hiểu rõ hơn những điều này, nó cũng giúp các bạn hiểu là khi bị VCs từ chối đầu tư, không phải vì Startup của bạn tệ (đôi khi VCs còn thấy nó rất tốt), nhưng họ phải từ chối vì chưa phù hợp tiêu chí đầu tư của họ.

1) Quỹ đầu tư mạo hiểm (Venture Capital – VCs) lấy nguồn tiền từ đâu để đầu tư?
Trước tiên, có thể nói các VCs đóng vai trò vô cùng quan trọng, vì nếu thử nhìn vào top 5 công ty có vốn hoá lớn nhất trên sàn chứng khoán Mỹ hiện nay -Apple, Microsoft, Facebook, Google, Amazon- tất cả các công ty này đều được hỗ trợ tài chính vô cùng nhiều bởi các quỹ đầu tư mạo hiểm. Dể hiểu là tại sao VCs lại có được sự tin tưởng để sử dụng các nguồn vốn đầu tư, những cá nhân, tổ chức góp vốn vào các quỹ VCs được gọi là đối tác hữu hạn (Limited Partners – LPs), họ thường đến từ:

a.Các khoản tài trợ cho các trường đại học (University Endowments): Bên Mỹ, các trường danh tiếng như Yale, Stanford, MIT… có những khoản tài trợ tiền rất nhiều từ các cựu học viên. Một phần của số vốn này sẽ được sử dụng góp vốn vào các quỹ đầu tư mạo hiểm để sinh ra lợi nhuận.

b.Các quỹ từ thiện – Foundation: Các quỹ từ thiện này sẽ phải vừa đầu tư để sinh lời, các khoản lời này sẽ được tái đầu tư để đi làm các hoạt động từ thiện phi lợi nhuận. Hằng năm, để được miễn thuế, các quỹ từ thiện tại Mỹ cần phải đóng góp 5% tổng quỹ để làm các hoạt động từ thiện. Vì vậy, trong dài hạn, nguồn đầu tư mạo hiểm cần phải vượt xa 5% số tiền mỗi năm họ phải quyên góp kia để các quỹ từ thiện mới có thể tiếp tục được hoạt động.

VD 1 quỹ từ thiện như vậy mà mình thấy là quỹ Omydiar Network của Pierre Omidyar (chủ tịch của Ebay) lập ra. Họ hỗ trợ tài chính rất nhiều vào các hoạt động mang tính ảnh hưởng tích cực tới xã hội (social impact) ở các nước kém và đang phát triển. Tuy nhiên, họ cũng đầu tư cả các dự án mạo hiểm tiềm năng khác, để còn sinh lợi nhuận tái đầu tư về quỹ làm các dự án Social Impact. Ngày trước khi gọi vốn từ các quỹ đầu tư thì mình có gặp quỹ này một lần và mới hiểu mô hình hoạt động đó của họ.

c. Các tập đoàn, các quỹ hưu trí (Corporate and state pension funds): Như Google, IBM, Accel là các tập đoàn lớn có nhiều nguồn tiền để đưa các quỹ đầu tư mạo hiểm. Các quỹ hưu trí của chính phủ Mỹ cũng rất tích cực đầu tư vào lĩnh vực đầu tư mạo hiểm (cả chứng khoán, trái phiếu,….)

d.Các gia đình, cá nhân giàu có (Family Offices): Bill Gates có lẽ là một người nổi tiếng nhất thế giới, ông có riêng những người quản lý đầu tư tài sản cho mình để đầu tư vào những quỹ đầu tư mạo hiểm, những dự án sinh lời ổn định và họ cũng đang làm rất tốt việc đó.

e.Các quỹ đầu tư chính phủ (Sovereign Wealth Fund): Như Temasek (Singapore), Saudi Arabia’s PIF là những quỹ đầu tư thuộc chính phủ các nước cũng rất tích cực đầu tư vào cho các quỹ đầu tư mạo hiểm. Nổi tiếng nhất có lẽ là quỹ VCs Vision được quản lý bởi Masayoshi Son được nhận 100 tỉ đầu tư từ chính phủ Arab Saudi

f.Công ty bảo hiểm (Insurance Companies): Các công ty bảo hiểm đều có những khoản tiền nổi thu trước từ khách hàng để đem đi đầu tư. Họ cũng rất ưa thích đem tiền đó đưa cho các quỹ đầu tư mạo hiểm để giúp sinh lời số vốn này.

g. Quỹ đầu tư cho quỹ (Funds of Funds): Cũng có nhiều quỹ đầu tư mạo hiểm (ở quy mô lớn vòng Series B, C), đầu tư cho những quỹ mạo hiểm nhỏ hơn (Ươm mầm, Series A) để họ vừa có thể tăng số vốn đầu tư hiệu quả hơn, vừa tận dụng những quỹ quy mô nhỏ giúp phát triển các khoản đầu tư lớn hơn đủ để quỹ họ có thể được ưu tiên đầu tư ở vòng kế tiếp.

2)Một VCs thành công là như thế nào?

i) Một VCs thành công là giúp số vốn họ đầu tư vào ít nhất phải x2.5- x3 số tiền mà các đối tác hữu hạn góp vốn (LPs) đã đưa cho họ để đi đầu tư trong vòng đời của một quỹ đầu tư mạo hiểm là 7 – 10 năm (VD: 1 VC có quy mô 50 triệu USD, họ phải giúp x3 số vốn đầu tư là 150 triệu USD thì mới tạm gọi là quỹ thành công).

Ngoài ra, họ tiếp tục huy động được thêm những vòng vốn mới để đầu tư tiếp vào các Startups khác. Một VCs không thể huy động được vốn tiếp (do i) không thể thoái vốn khỏi các startups hiện tại đã đầu tư, không thể trả lại số vốn cho các LPs cũ, nên không thể huy động thêm vốn từ LPs cũ, và không thể huy động được thêm vốn mới từ các LPs mới) sẽ phải ngừng hoạt động.

ii) Hãy nhìn kỹ hơn cách VCs sử dụng số vốn và tỉ lệ thành công, thất bại trong các thương vụ được VCs tính toán ra sao qua các con số dưới đây, cho 1 quỹ đầu tư quy mô 50 triệu USD:

50% (25 triệu USD) là tỉ lệ mà các thương vụ Startups được nhận đầu tư từ VC sẽ thất bại. VC sẽ mất trắng số tiền đầu tư vào các Startups đó.

30% (15 triệu USD) là tỉ lệ các thương vụ đầu tư sẽ ‘hoà vốn’ ‘gấp vài ba lần’ trên số vốn đầu tư vào các Startups đó. Nghĩa là, số vốn đầu tư này sẽ thu hồi được, hoặc gấp 2 – 3 lần trên số vốn đầu tư, tương đương khoảng 30 – 45 triệu USD (Chắc các bạn đang rất vui mừng vì điều này). Tuy nhiên, nếu cộng cả khoản lỗ 50% (25 triệu USD bên trên vào) thì quỹ VCs này cũng vừa mới thu hồi lại được số tiền đầu tư. Vẫn rất tệ và kém xa khoảng cách 150 triệu USD cần đạt được để được coi là một VC thành công trên số vốn đầu tư.

10-20% (5-10 triệu USD) là tỉ lệ hi vọng cuối cùng của VCs, với những thương vụ được đặt cược là sẽ đem lại siêu lợi nhuận (home runs) cho quỹ, với tỉ lệ giúp x10, x100 lần cho quỹ, tương đương số vốn có thể thu về khoảng (50 triệu – 500 triệu).

Trước mình có thấy trên FB, anh Partner của quỹ 500 startups chia sẻ rằng thương vụ đầu tư vào Grab của họ đã giúp họ gấp x2000 lần khoản đầu tư, đây là 1 cú Home Run cho 500 startups.

Ngoài ra, một thương vụ khác là 500k USD đầu tư của quỹ A16z vào Instagram sau 2 năm đã đem lại một khoản thu về là 75 triệu USD (tương đương x150 lần). Tuy rất thành công trong thương vụ đó, quy mô của khoản lợi nhuận đầu tư vào Instagram vẫn không đáng kể lắm trong thành tích của quỹ A16z vì quy mô của quỹ lúc đó cũng đang quản lý cả tỉ USD tài sản.

Kết luận: Qua đây, các bạn sẽ thấy là các VCs sẽ chỉ quan tâm, tập trung đến 10-20% những thương vụ siêu thành công (home runs), giúp đem lại lợi nhuận cho toàn bộ quỹ. Họ sẽ bỏ qua những thương vụ còn lại và chấp nhận thua lỗ mất hết số vốn.

Nên khi Startups đi gặp các quỹ đầu tư, nếu họ không thấy tiềm năng để Startup của bạn có thể ít nhất x10 -> x100 khoản đầu tư của họ trong quãng thời gian 5 – 7 năm, thì mặc nhiên họ sẽ từ chối bạn cho dù các bạn đang làm rất tốt. Họ biết đầu tư vào các bạn gần như chắc chắn sẽ x3 – 5 lần sau 5 – 7 năm, nhưng họ vẫn từ chối vì mọi nguồn lực của họ chỉ tập trung vào 10-20% thương vụ home run.

Nên nhiều lúc các Startups bị từ chối vì chưa làm VCs tin được rằng các bạn sẽ trở thành Home Run mà họ tìm kiếm. Đừng buồn, vì vẫn có rất nhiều nguồn vốn khác mà các bạn có thể đi huy động, họ có thể thích cách tăng trưởng vừa phải của các bạn, với các dòng tiền ổn định tăng dần, mức lời cũng chỉ x3-5 lần (Vd: Bạn có thể đi gặp các LPs đưa tiền cho VCs đầu tư kia. Mình cũng áp dụng cách đó và gọi vốn thành công cho 1 startup của mình)

Trong thế giới VCs, được coi là VCs thành công, hay trung bình sẽ được tính trên tỉ lệ các thương vụ Home Run này.

Cuối cùng, chúc các bạn sẽ là những Startups Home Run mà VCs tìm kiếm.

Nguồn tham khảo : https://www.investopedia.com/terms/v/venturecapitalist.asp#:~:text=Venture%20capitalists%20make%20money%20from,collect%20an%20additional%202%25%20fee. https://www.quora.com/Where-do-venture-capital-firms-get-their-money

 

Write A Comment